บทความน่ารู้สำหรับประชาชน

โรคเชื้อราของหนังศีรษะและเส้นผม


พญ. จรัสศรี ฬียาพรรณ
ผศ. นพ. สุมนัส บุณยะรัตเวช

ภาควิชาตจวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล


โรคเชื้อราของหนังศีรษะและเส้นผมคืออะไร เกิดจากอะไร
โรคเชื้อราของหนังศีรษะและเส้นผม คือ การติดเชื้อกลากที่หนังศีรษะและเส้นผม เชื้อกลากที่เป็นสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อกลุ่ม Microsporum spp. และ Trichophyton spp. ส่วนใหญ่โรคเชื้อราของหนังศีรษะและเส้นผมมักพบในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่ เนื่องจากไขมันบนหนังศีรษะของผู้ใหญ่มีฤทธิ์ยับยั้งการก่อโรคของเชื้อราได้ การติดเชื้อเกิดจากสัมผัสกับผู้ป่วยหรือสัตว์ที่เป็นโรคโดยตรงหรือโดยทางอ้อม เช่น การใช้หวี หมวก หรือผ้าปูที่นอนร่วมกัน การระบาดของโรคพบได้บ่อยในประชากรที่อาศัยอยู่แออัด เช่น สถานเลี้ยงเด็ก บ้านพักเด็กพิการ และพระภิกษุสามเณร ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่มีอาการและเป็นพาหะในการแพร่เชื้อ

อาการและอาการแสดง
ลักษณะของโรคมีอาการและอาการแสดงได้หลายอย่าง ตั้งแต่ผื่นขุยขาวเกาะที่เส้นผมและหนังศีรษะ มีการหักขาดของเส้นผม จนกระทั่งถึงการอักเสบของเส้นผม มีตุ่มหนอง มีการบวมเจ็บของหนังศีรษะ การโตของต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ

รูปที่ 1 รอยโรคเชื้อราที่หนังศีรษะมีลักษณะเป็นวงมีขุยสีขาวที่หนังศีรษะ

รูปที่ 2 รอยโรคเชื้อราที่หนังศีรษะมีลักษณะบวมแดงอักเสบเป็นหนองที่หนังศีรษะร่วมกับการมีผมร่วง

การวินิจฉัย
การวินิจฉัยอาศัยลักษณะทางคลินิก การตรวจด้วย Wood’s light ในผู้ป่วยบางรายพบผื่นเรืองแสงสีเขียวเหลือง เมื่อขูดขุยที่หนังศีรษะและนำผมที่หักมาตรวจดูด้วยกล้องจุลทัศน์ ซึ่งจะพบเป็นสายราอยู่ที่เส้นผม การเพาะจำแนกเชื้อราจะช่วยแยกชนิดของเชื้อราก่อโรคได้อย่างชัดเจนเพื่อประโยชน์ต่อการเลือกยาและการพยากรณ์ผลการรักษา

การวินิจฉัยแยกโรค
ผื่นที่มีขุยต้องแยกกับโรครังแค โรคสะเก็ดเงินและโรคซิฟิลิส ผื่นที่มีการอักเสบต้องแยกกับการติดเชื้อแบคทีเรียที่เส้นผมเส้นขน

การรักษา
1. ยารับประทานต้านเชื้อราเป็นการรักษาหลักของโรคเชื้อราของหนังศีรษะและเส้นผม การรับประทานยาต้องรับประทานนานและยาอาจก่อผลข้างเคียงได้ เช่น การแพ้ยา ผลของยาต่อตับและไต; ผลกระทบของยาอื่น ๆ กับยารับประทานต้านเชื้อรา เช่น การรับประทานยาลดไขมันบางชนิดซึ่งอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงของยามากขึ้น หรือการได้ยาลดกรดซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการดูดซึมของยา เป็นต้น ดังนั้นการรักประทานยาต้านเชื้อราจึงควรอยู่ภายใต้การดูแลและให้คำแนะนำของแพทย์
2. ยาทาต้านเชื้อราได้ผลน้อยในการรักษาเชื้อราที่หนังศีรษะและเส้นผม
3. แชมพูสระผมต้านเชื้อรา เช่น แชมพู selenium sulfide และ ketoconazole การสระผมด้วยแชมพูต้านเชื้อรา 2-4 ครั้งต่อสัปดาห์ นาน 2-4 สัปดาห์จะมีผลลดสปอร์ของเชื้อราและลดการแพร่เชื้อสู่ผู้ใกล้ชิด

คำแนะนำการปฏิบัติตัวและพยากรณโรค
- โรคเชื้อราที่ศีรษะและเส้นผมเป็นโรคติดต่อที่เกิดขึ้นจากเชื้อรา ติดกันได้โดยง่ายจากการสัมผัสโดยตรงและโดยอ้อมจากคนใกล้ชิดและสัตว์เลี้ยง ผู้ติดเชื้อบางรายอาจไม่มีอาการแต่สามารถแพร่เชื้อได้ แนะนำให้พาสมาชิกทุกคนในครอบครัวและคนใกล้ชิดมาตรวจวินิจฉัยเพื่อให้ได้รับการรักษาและลดการติดเชื้อซ้ำ
- ทำความสะอาดเครื่องใช้ เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน หมอนเสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว และหวี
- แยกของใช้ส่วนตัว หวี ผ้าเช็ดตัว เครื่องนุ่งห่ม และที่นอน ไม่ใช้ของร่วมกับผู้ป่วย
- ตัดเล็บสั้น ไม่แคะแกะเกาผื่นคัน
Share: