บทความน่ารู้สำหรับประชาชน

เกลื้อน

นพ. รัฐภรณ์ อึ๊งภากรณ์


โรคเกลื้อน เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อราที่อาศัยอยู่บนผิวหนังมนุษย์ทุกคน ซึ่งในภาวะปกติจะมีจำนวนน้อย แต่เมื่อมีสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยจึงแสดงอาการ พบได้ในบุคคลทุกอาชีพ ทุกเพศ โดยมีอุบัติการณ์ในเพศชายและเพศหญิงจำนวนพอ ๆ กัน โดยเฉพาะประเทศที่มีภูมิอากาศร้อนชื้น ส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยอายุระหว่าง 20 – 40 ปี ในเด็กเล็กและคนชราพบได้น้อย

สาเหตุ
เกิดจากเชื้อเกลื้อนที่อาศัยอยู่บนผิวหนัง มีการเพิ่มจำนวนจากภาวะสภาพแวดล้อมที่อำนวย ได้แก่ ความร้อนและเหงื่อ โดยมักพบในผู้ป่วยที่เหงื่อออกมากหรือประกอบกิจกรรมที่มีเหงื่อออก เช่น นักกีฬา ทหาร ผู้ได้รับยาสเตียรอยด์ ผู้ป่วยโรคต่อมไร้ท่อบางชนิด การขาดสารอาหาร การตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรังและภาวะภูมิต้านทานเสื่อม ได้แก่ เบาหวาน เป็นต้น โดยพบว่ามีอัตราความชุกเพิ่มขึ้นในฤดูร้อน

อาการและอาการแสดง
ผื่นเป็นดวงขุยสะเก็ดบาง ๆ สีชมพูแดง น้ำตาลอ่อน หรือสีจางขาว แล้วแต่ผิวของแต่ละคน มักพบบริเวณผิวหนังที่มัน ได้แก่ ศีรษะ ใบหน้า อก หลัง และต้นขา ในบางรายอาจมีตุ่มแดงนูน หรือตุ่มหนองเล็ก ๆ ได้

การวินิจฉัยโรค
นอกจากการสังเกตดูอาการแสดงดังที่กล่าวมาแล้ว ยังต้องอาศัยการตรวจเชื้อโดยกล้องจุลทัศน์ จึงจะให้การวินิจฉัยที่แน่นอนได้

การวินิจฉัยแยกโรค
โรคที่มีอาการคล้ายคลึงกัน ได้แก่
1. สิว รูขุมขนอักเสบ
2. ผื่นสะเก็ดกุหลาบ

การรักษา
ยาที่ใช้รักษาโรคเกลื้อนมีทั้งยาชนิดรับประทานและยาทา

1. ยาชนิดรับประทาน ใช้ในรายที่เป็นพื้นที่กว้าง เป็นซ้ำบ่อย ๆ ไม่ตอบสนองหรือไม่สะดวก
ที่จะใช้ยาทา ยากลุ่มนี้ได้แก่
ก. Itraconazole (ชนิดแคปซูล 100 มิลลิกรัม) การรักษาให้ขนาด 200-400 มิลลิกรัม/ วัน เป็นเวลานาน 7 วัน หรือให้ยาขนาด 400 มิลลิกรัมครั้งเดียว
ข. Fluconazole 400 มิลลิกรัมครั้งเดียว

2. ยาทาภายนอก
ก. กลุ่มยาสระผมฆ่าเชื้อรา ได้แก่ 2.5% selenium sulfide shampoo, 1 - 2% zinc pyrithione shampoo, 1-2% ketoconazole shampoo ใช้ฟอกทั่วตัวแทนสบู่ทิ้งไว้ 5-10 นาที แล้วล้างออก ฟอกวันละครั้งติดต่อกันนาน 1-2 สัปดาห์ ไม่ควรทายาสระผมทิ้งไว้บนผิวโดยตรงเพราะทำให้เกิดการระคายเคือง
ข. 20% sodium thiosulfate หรือ 40-50% propylene glycol ทาทั่วลำตัววันละ 2 ครั้ง ติดต่อกัน นาน 2-4 สัปดาห์

คำแนะนำ
เนื่องจากรอยโรคจะค่อย ๆ จางไม่หายไปในทันที ในบางรายอาจใช้เวลานานหลายเดือน จึงควรเน้นความสำคัญของการป้องกัน โดยหลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคดังที่กล่าวเบื้องต้น การเปลี่ยนเสื้อผ้า และชำระล้างร่างกายทันทีหลังออกกำลังกาย หรือการฟอกด้วยยาสระผมฆ่าเชื้อราสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง
Share: