บทความน่ารู้สำหรับประชาชน

การใช้คอลลาเจนกับผิวหนัง

ดร. นพ. เวสารัช เวสสโกวิท
สถาบันโรคผิวหนัง


คอลลาเจนนั้นเป็นโปรตีนชนิดหนึ่ง พบมากที่เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เช่น เส้นเอ็น หลอดเลือด เป็นส่วนประกอบถึงร้อยละ 75 ของผิวหนัง มีหน้าที่ให้ความแข็งแรงและยืดหยุ่นกับอวัยวะ โครงสร้างของคอลลาเจนนั้นมีลักษณะเป็นพันเกลียว 3 สาย แล้วพันทับกันอีกหลาย ๆ ชั้น ในส่วน hydrolysed collagen จะเป็นคอลลาเจนที่ผ่านกระบวนการย่อยบางส่วน มีหลาย ๆ ชื่อ เช่น เจลาติน (collagen hydrolysate), คอลลาเจนเป็ปไทด์ เป็นต้น รูปแบบของกระบวนการผลิตโดยทั่วไป จะใช้กรรมวิธีนำเอาหนังสัตว์มาแช่ในน้ำปูนประมาณ 3 เดือนล้างเอาปูนออกด้วยน้ำทำการต้มทำให้แห้งแล้วบด

รูปภาพ A thin layer chromatography จากกระดูกอ่อน โมเลกุลที่ยังไม่ถูกย่อยจะเป็น band ด้านบนซ้ายสุดสีเข้ม ๆ เขียนว่า Pro-Hyp ส่วน hydrolysate จากกระดูกอ่อนจะเป็นแถวที่มีเครื่องหมาย + อยู่ด้านบน
รูปภาพ B ตารางแสดง ภาวะการเหลือเป๊ปไทด์ (peptide) ที่กระดูกอ่อนที่ไม่ถูกย่อยเพียง 4.9% หลังรับประทานเพียงครึ่งชั่วโมง, ส่วนที่ผิวหนัง ที่ 0.5 ชั่วโมง เหลือเป็ปไทด์ที่ยังไม่ได้ย่อยเพียง 6.5% และที่ 6 ชั่วโมง เหลือเป็ปไทด์ที่ยังไม่ได้ย่อยแค่ 2.5%
[ภาพประกอบจาก Biol Pharm Bull 2012;35:422-7 (https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/35/3/35_3_422/_pdf)]

การรับประทานคอลลาเจน สามารถดูดซึมได้ในรูปคอลลาเจนโดยไม่ผ่านการย่อยของกระเพาะอาหารและลำไส้ จริงหรือไม่
มีการโฆษณาตามสื่อว่า การดื่มหรือรับประทานคอลลาเจนที่ผ่านกระบวนการย่อยบางส่วนแล้ว (collagen hydrolysate) จะสามารถดูดซึมเข้าไปในร่างกายโดยไม่ผ่านกระบวนการย่อยในทางเดินอาหารอีก แล้วเข้าไปเสริมสร้างคอลลาเจนที่ผิวหนัง แต่จากการวิจัยยังไม่สามารถตรวจคอลลาเจนที่รับประทานเข้าไปได้โดยตรง แต่อาศัยการตรวจกรดอะมิโนหรือเป็ปไทด์ซึ่งพบใน hydrolysed collagen เป็นหลัก

ดังนั้นจึงไม่เคยพิสูจน์ได้จริงว่าคอลลาเจนที่ดื่มเข้าไปถูกดูดซึมโดยไม่ได้ผ่านกระบวนการย่อย การวิจัยจากปีปัจจุบันในสัตว์ทดลองชี้ให้เห็นว่า การรับประทานเป็ปไทด์ซึ่งประกอบด้วยกรดอะมิโนเพียงสองตัว มีเพียงร้อยละห้าเท่านั้นที่ยังคงเป็นเป็ปไทด์อยู่ อีกร้อยละ 95 ถูกย่อยจนหมด ดังนั้นการรับประทานคอลลาเจนเกือบทั้งหมดจะถูกย่อยก่อนดูดซึมในรูปของกรดอะมิโน


อาหารที่มีคอลลาเจนสูง ประกอบด้วยอะไรบ้าง
collagen hydrolysate พบมากในหนังสัตว์และเอ็น ดังนั้น อาหารที่ทำจากเอ็น เช่น คากิ หรือเอ็นตุ๋น จะเป็นอาหารที่อุดมด้วยคอลลาเจน แต่จะต้องผ่านการเคี่ยวให้เปื่อยนุ่มร่างกายจึงจะย่อยได้ดี อาหารสำเร็จรูปที่มีคอลลาเจนเป็นส่วนประกอบหลัก ได้แก่ เยลลี่และเจลาติน

—ทาหรือฉีดคอลลาเจนมีประโยชน์หรือไม่ จะมีอันตรายอย่างไร
คอลลาเจนชนิดทาทำหน้าที่เคลือบผิวเป็นสารที่ให้ความชุ่มชื้น เนื่องจากคอลลาเจนมีโมเลกุลใหญ่มาก ไม่สามารถซึมผ่านผิวหนังได้ จึงทำหน้าที่ได้แค่เคลือบผิวหนังด้านบนเท่านั้น

การฉีดคอลลาเจน แต่ก่อนจะใช้คอลลาเจนจากวัวมาฉีดเป็นสารเติมเต็ม แต่เนื่องจากมีการแพ้สูง จึงได้ยกเลิกการใช้ไปแล้ว ในปัจจุบันการฉีดสารเติมเต็มจะใช้ฮัยยาลูโรแนนซึ่งมีคุณสมบัติอุ้มน้ำได้ดีกว่าแทน

การรับประทานคอลลาเจนจะทำให้ดูเต่งตึงขึ้นได้หรือไม่
มีงานวิจัยบางชิ้นแสดงให้เห็นว่าการรับประทานคอลลาเจนจำเพาะยี่ห้อ อาจทำให้ผิวดีขึ้น เช่น ทำให้ผิวมีความยืดหยุ่นสูงขึ้นและลดริ้วรอยที่เกิดตามวัย ทั้งนี้ไม่เคยมีงานวิจัยว่า คอลลาเจนจำเพาะยี่ห้อจะทำให้ริ้วรอยดีขึ้นกว่าการรับประทานคอลลาเจนจากอาหารทั่วไปที่มีราคาถูก
Share: