บทความน่ารู้สำหรับประชาชน

โลน

นพ. เจตน์ วิทิตสุวรรณกุล
สาขาวิชาตจวิทยา ภาควิชาอายุรศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

โลน (pubic lice) เป็นโรคที่ทำให้เกิดอาการคัน ระคายเคือง หรือความผิดปกติอื่น ๆ ของผิวหนัง อันเนื่องมาจากตัวโลน มักเกิดบริเวณผิวหนังที่มีเส้นขน เช่น ผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ บริเวณรักแร้ เป็นต้น

สาเหตุ
ตัวโลน (Phthirus pubis) เป็นแมลงขนาดเล็กยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร ที่มีลักษณะคล้ายตัวเหา (Pediculus capitis) แต่มีลำตัวกว้างและสั้นกว่า โดยทั่วไปโลนจะติดต่อผ่านทางการสัมผัสจากการมีเพศสัมพันธ์ หรือการใช้สิ่งของร่วมกัน ไข่ของตัวโลนจะติดอยู่ตามเส้นขนและจะมีอายุประมาณ7-10 วันก่อนฟักตัว ตัวโลนสามารถมีชีวิตอยู่นอกร่างกายมนุษย์ได้ประมาณ 36 ชั่วโมง ทำให้โลนสามารถติดต่อได้ผ่านทางการใช้สิ่งของ เช่น ผ้าเช็ดตัว ร่วมกัน ตัวโลนจะมีอายุเฉลี่ยประมาณ 3 สัปดาห์

อาการและอาการแสดง
ตัวโลนจะทำให้ผู้ติดเชื้อมีอาการคันบริเวณผิวหนังที่มีเส้นขนซึ่งเป็นที่อาศัยของโลน มักตรวจพบโลนที่โคนเส้นขน และตรวจพบไข่ของโลนเกาะติดอยู่ตามเส้นขน โดยทั่วไปนอกจากที่บริเวณอวัยวะเพศ มักตรวจพบโลนในหลาย ๆ บริเวณของร่างกายที่มีเส้นขน เช่น บริเวณหนวดเครา บริเวณขนตา และบริเวณหนังศีรษะ นอกจากอาการคัน ผิวหนังบริเวณที่คิดเชื้อตัวโลน อาจเกิดผื่นราบขนาดประมาณ 0.5-1 เซนติเมตร สีเทาดำหรือสีน้ำเงิน เรียก macula caerulea ซึ่งเกิดจากการย่อยสลายของบิลิรูบินจากเม็ดเลือดแดงโดยเอนไซม์จากน้ำลายของโลน


โลนและไข่ของโลนที่เกาะตามเส้นขน


ลักษณะละเอียดของตัวโลน


การวินิจฉัยโรค
การตรวจพบตัวโลนและ/หรือไข่ของตัวโลนในบริเวณเส้นขนของผิวหนังที่มีอาการ

การวินิจฉัยแยกโรค
ต้องแยกโรคจากอาการคันของผิวหนังที่สาเหตุเกิดจากแมลงชนิดอื่น เช่น หิด

ส่วนไข่ของโลนที่เกาะตามเส้นขน ต้องแยกโรคจาก white piedra และ trichomycosis

ในผู้ป่วยที่ตรวจพบโลนควรจะตรวจหาความเสี่ยงและโอกาสของการติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ไว้ด้วย

การรักษา
ใช้ยาทารักษาแบบเดียวกับกลุ่มยาทารักษาหิดและเหา คือ permethrin cream และ Lindane shampoo โดนทายาอย่างน้อย 2 ครั้งห่างกัน 1 สัปดาห์เพื่อกำจัดตัวโลนตัวเต็มวัย และโลนตัวอ่อนที่พึ่งฟักออกจากไข่

ยารับประทาน Ivermectin ก็ให้ผลการรักษาที่ดี โดยทาน 2 ครั้งห่างกัน 1 สัปดาห์เพื่อกำจัดตัวเต็มวัย และตัวอ่อนที่พึ่งฟักออกจากไข่ของโลนเช่นกัน

สำหรับการโกนขนเพื่อการรักษาให้ผลการรักษาไม่ดีนักเพราะโลนมักย้ายไปที่ผิวหนังบริเวณใกล้เคียงที่มีเส้นขน

การพยากรณ์โรค
หากกำจัดตัวเต็มวัยและไข่อย่างถูกวิธี การติดเชื้อจากตัวโลนมักจะหายขาด และไม่พบภาวะแทรกซ้อน แต่ต้องระวังการกลับเป็นซ้ำ โดยแนะนำคู่นอนและผู้ใกล้ชิดมาตรวจและรักษา รวมทั้งทำความสะอาดเครื่องใช้ส่วนตัว เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน เป็นต้น เพื่อกำจัดตัวโลนที่อาจอยู่นอกร่างกายได้นานถึง 36 ชั่วโมง

คำแนะนำสำหรับการดูแลเบื้องต้นด้วยตนเอง
หากมีอาการคันโดยเฉพาะผิวหนังบริเวณที่มีขนปกคลุม เช่น บริเวณอวัยวะเพศ บริเวณรักแร้ และตรวจพบตัวโลน หรือไข่ของโลนเกาะติดตามเส้นขน ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อรับการรักษาและให้นำคนใกล้ชิดที่มีอาการหรือมีความเสี่ยงมารับการตรวจรักษาด้วย
รูปภาพประกอบ


Reference
1. Elston DM. Nit picking. J Am Acad Dermatol. Jul 2005;53(1):164-7.
Share: